Q-koorts

GGD Midden-Nederland en GG&GD Utrecht starten met voorlichtingscampagne

Het voorjaar is in zicht. Nog even en de lammetjes lopen weer in de wei. In de lente en zomer lopen mensen het meeste risico op besmetting met Q-koorts. De Q-koortsbacterie kan namelijk vrijkomen tijdens het aflammeren of tijdens een abortus van besmette geiten en schapen. Om die reden starten de GGD Midden-Nederland en de gemeente Utrecht (GG&GD) vandaag een voorlichtingscampagne. De GGD’en willen de inwoners van de regio bewust maken van de besmettingsrisico’s en klachten die wijzen op Q-koorts.

Nederland heeft te maken met een Q-koortsepidemie. Sinds 2007 zien we in Nederland het aantal mensen dat besmet raakt met Q-koorts toenemen. 2009 telde 2300 meldingen Q-koorts, dit is meer dan een verdubbeling ten opzichte van het voorgaande jaar (1000 meldingen).

Ook het gebied waarin mensen ziek worden, breidt zich uit. Vanaf mei 2009 zijn er 120 meldingen van de Q-koorts bij de GGD Midden-Nederland en de GG&GD Utrecht binnen gekomen. Om te voorkomen dat de Q-koorts bacterie zich verder verspreidt en meer mensen besmet, hebben de ministers van LNV en VWS in december onder andere besloten dat er geiten worden geruimd.

Een aantal belangrijke maatregelen:

• Op geitenhouderijen waar Q-koorts heerst en waar de dieren zijn ingeënt, worden besmette (drachtige en niet-drachtige) geiten gedood.
• Op bedrijven waar niet is gevaccineerd en waar Q-koorts heerst worden alle drachtige dieren gedood, zowel besmette als niet-besmette. 
• Er komt een fokverbod in combinatie met duurmelken op besmette bedrijven; de meldingscriteria worden aangescherpt. 
• Nieuwe vestigingen van melkgeiten- en melkschapenbedrijven en uitbreiding van bestaande bedrijven wordt tegengehouden.

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit bracht voor u de gebieden met besmette bedrijven door middel van cirkels in kaart. Deze kaart maakt voor iedereen inzichtelijk in welke gebieden in Nederland Q-koorts is aangetroffen op melkgeiten- en melkschapenbedrijven en waar mensen een grotere kans lopen op een besmetting met Q-koorts. Deze kaart wordt aangepast als er uit een tankmelkonderzoek een besmetting naar voren komt. In de regio Midden-Nederland zijn er tot op heden twee besmette bedrijven gevonden. Op deze twee bedrijven zal geruimd worden.  

Q-koorts is een infectieziekte die van dieren overgaat op mensen. Mensen krijgen de ziekte meestal via het inademen van de lucht waar de bacterie in zit. Dus niet altijd via direct contact met dieren. De meeste bacteriën komen in de lucht terecht tijdens de lammerperiode, van februari tot en met mei. U kunt gemiddeld 2 tot 3 weken (oplopend tot 6 weken) na besmetting klachten krijgen. De meeste mensen worden ziek van maart tot en met juli. Mensen met klachten hebben vaak milde griepklachten. Bij een ernstiger verloop begint de ziekte meestal acuut met heftige hoofdpijn, hoge koorts en een longontsteking met droge hoest en pijn op de borst. Soms veroorzaakt de bacterie een leverontsteking. Heeft u klachten? Ga dan naar de huisarts.

Is bij u Q-koorts vastgesteld? Dan krijgt u meestal een antibioticumkuur. U kunt lang vermoeidheidsverschijnselen overhouden die niet te behandelen zijn, maar die uiteindelijk wel genezen. Dit is iets anders dan de chronische vorm van Q-koorts. Deze vorm van Q-koorts komt meestal voor bij hartpatiënten, mensen met een afweerstoornis of zwangere vrouwen.

Op dit moment loopt u vrijwel geen risico. De afgelopen 3 jaar werden er in de winter weinig mensen ziek door Q-koorts. Binnen een cirkel loopt u vooral in de lammerperiode, van februari tot en met mei, een verhoogd risico op besmetting met Q-koorts. Hoe groot dat risico is, is onbekend. Voor besmette bedrijven gelden strenge maatregelen. Daarnaast zijn in 2009 ook in de provincie Utrecht melkgeiten en melkschapen tegen Q-koorts gevaccineerd. We verwachten dat de risico’s hierdoor lager zijn dan het afgelopen jaar.

U kunt de ontwikkelingen in de gaten houden. Het risico op besmetting is het grootst in de lammerperiode, van februari tot en met mei. Elke twee maanden wordt er opnieuw tankmelkonderzoek gedaan. De kaart wordt hierop aangepast. Woont u in een gebied waar Q-koorts voorkomt of bent u daar geweest? Wees dan extra alert op klachten die passen bij Q-koorts, zoals koorts met hoofdpijn of hoesten. Ga tijdig naar de huisarts. Vooral als u een hartpatiënt bent, afweerstoornis heeft of zwanger bent.

Naast een aantal algemene maatregelen, zoals de hygiënevoorschriften en ingestelde verplichte vaccinaties, moeten de bedrijven waar Q-koorts is vastgesteld zich strikt houden aan maatregelen die het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit hen oplegt. Heeft u vragen over deze ingestelde maatregelen? Dan kunt u terecht bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op www.minlnv.nl , dossier Q-koorts of via tel. 0800 – 22 333.

Wat zijn de symptomen van Q-koorts? Antwoorden op deze en meer vragen vindt u in de veelgestelde vragen op de site van het RIVM. U kunt ook bellen met Postbus 51: nummer 0800 8051.